Տիգրան Մեծ
Արտաշէսեան արքան, որ Հայաստանը վերածեց Մերձաւոր Արեւելքի ամէնէն հզօր պետութեան, հիմնեց Տիգրանակերտն եւ դիմագրաւեց Լուկուլլոսի ու Պոմպէոսի հռոմէական լեգէոնները։
Հայկական լեռնաշխարհի երեք հազարամեայ պատմութիւնը՝ պատմուած կարճ ու դիւրընթեռնելի յօդուածներով։ Ամէն նիւթ ունի հիմնական իրողութիւններ, թուականներու ժամանակագրութիւն մը եւ իր աղբիւրները, որպէսզի կարելի ըլլայ գործածել տնային աշխատանքի, դասապատրաստութեան կամ պարզապէս հետաքրքրութեան համար։
7 յօդուած առկայ է
Ընտրանի նիւթ

Արտաշէսեան արքան, որ Հայաստանը վերածեց Մերձաւոր Արեւելքի ամէնէն հզօր պետութեան, հիմնեց Տիգրանակերտն եւ դիմագրաւեց Լուկուլլոսի ու Պոմպէոսի հռոմէական լեգէոնները։
9 վայրկեան ընթերցում · Թարմացուած է 2 հունիսի, 2026 թ.
Բոլոր պատմական յօդուածները
Յօդուածները կանոնաւորապէս կ՚աւելնան։ Գործածեցէ՛ք վերի փնտռումի դաշտն ու ժամանակաշրջանի զտիչները՝ արխիւը նեղցնելու համար։
Արտաշէսեան արքան, որ Հայաստանը վերածեց Մերձաւոր Արեւելքի ամէնէն հզօր պետութեան, հիմնեց Տիգրանակերտն եւ դիմագրաւեց Լուկուլլոսի ու Պոմպէոսի հռոմէական լեգէոնները։
Ուրարտուն Վանայ լիճին շուրջ կազմուած հզօր լեռնային թագաւորութիւն մըն էր, որուն բերդերը, ջրանցքներն ու սեպագիր արձանագրութիւնները կերտեցին Հայկական լեռնաշխարհի յետագայ պատմութիւնը։
Մօտ 405 Ք.Ե.-ին գիտնական ու կրօնաւոր Մեսրոպ Մաշտոց ստեղծեց այբուբեն մը, որ հայերէնին տուաւ իր սեփական գրաւոր ձայնն եւ վերակազմեց ազգին մշակոյթը։
Հայաստան աւանդաբար կը ճանչցուի որպէս առաջին պետութիւնը, որ քրիստոնէութիւնն ընդունեց իբրեւ պաշտօնական կրօն. որոշում մը, որ վերակազմեց իր օրէնքը, արուեստն ու ինքնութիւնը։
451-ին Վարդան Մամիկոնեանի գլխաւորած հայկական ուժերը դիմագրաւեցին շատ աւելի մեծ պարսկական բանակ մը՝ իրենց հաւատքը պաշտպանելու համար, կորսնցնելով ճակատամարտը, բայց շահելով կրօնական ազատութիւնը։
Բագրատունի արքաները երկու դարու օտար տիրապետութենէ ետք վերականգնեցին հայկական պետականութիւնը եւ Անին դարձուցին միջնադարեան աշխարհի մեծ քաղաքներէն մէկը։
Հռչակուած 1918-ին՝ պատերազմի եւ սովի պայմաններուն մէջ, Առաջին Հանրապետութիւնը հայերուն տուաւ արդիական անկախ պետութիւն մը՝ երկուքուկէս դժուարին տարիներու ընթացքին։
Ժամանակագրութիւն
Հարթակին ընդգրկած ժամանակաշրջաններուն արագ ակնարկ մը։
Ք.Ա. 9–6-րդ դարեր
Վանայ լիճին շուրջ հզօր պետութիւն մը կը կառուցէ բերդաքաղաքներ՝ անոնց կարգին Էրեբունին, Երեւանի նախահայրը, որոնք կը նշեն Հայկական լեռնաշխարհի գրաւոր պատմութեան սկիզբը։
Ք.Ա. 189 – Ք.Ե. 12
Արտաշէս Ա. կը հիմնէ անկախ թագաւորութիւն մը. Տիգրան Մեծի օրով ան կարճ ժամանակով կը տարածուի Կասպից ծովէն մինչեւ Միջերկրական։
Ք.Ե. 301
Տրդատ Գ. թագաւորը կ՚ընդունի քրիստոնէութիւնն որպէս հայոց պետութեան կրօնը՝ որոշում մը որ նոր դիմագիծ կու տայ հայ արուեստին, ճարտարապետութեան եւ ինքնութեան։
Ք.Ե. 451
Վարդան Մամիկոնեան հայ ուժերը կ՚առաջնորդէ Սասանեան բանակին դէմ՝ ի պաշտպանութիւն կրօնական ազատութեան. զինուորական պարտութիւն մը՝ որ քաղաքական յաղթանակ կ՚ապահովէ։
Ք.Ե. 885–1045
Վերականգնուած թագաւորութիւն մը կը ծաղկի իր մայրաքաղաքին՝ Անիի շուրջ, հազար ու մէկ եկեղեցիներու քաղաքն եւ իր դարուն ամէնէն մեծ քաղաքներէն մէկը։
1918–1920
Դարերու անպետականութենէ ետք կը հռչակուի անկախ հայկական հանրապետութիւն մը՝ կարճատեւ, բայց այսօրուան հանրապետութեան անմիջական նախորդը։
Ք.Ա. 9–6-րդ դարեր
Վանայ լիճին շուրջ հզօր պետութիւն մը կը կառուցէ բերդաքաղաքներ՝ անոնց կարգին Էրեբունին, Երեւանի նախահայրը, որոնք կը նշեն Հայկական լեռնաշխարհի գրաւոր պատմութեան սկիզբը։
Ք.Ա. 189 – Ք.Ե. 12
Արտաշէս Ա. կը հիմնէ անկախ թագաւորութիւն մը. Տիգրան Մեծի օրով ան կարճ ժամանակով կը տարածուի Կասպից ծովէն մինչեւ Միջերկրական։
Ք.Ե. 301
Տրդատ Գ. թագաւորը կ՚ընդունի քրիստոնէութիւնն որպէս հայոց պետութեան կրօնը՝ որոշում մը որ նոր դիմագիծ կու տայ հայ արուեստին, ճարտարապետութեան եւ ինքնութեան։
Ք.Ե. 451
Վարդան Մամիկոնեան հայ ուժերը կ՚առաջնորդէ Սասանեան բանակին դէմ՝ ի պաշտպանութիւն կրօնական ազատութեան. զինուորական պարտութիւն մը՝ որ քաղաքական յաղթանակ կ՚ապահովէ։
Ք.Ե. 885–1045
Վերականգնուած թագաւորութիւն մը կը ծաղկի իր մայրաքաղաքին՝ Անիի շուրջ, հազար ու մէկ եկեղեցիներու քաղաքն եւ իր դարուն ամէնէն մեծ քաղաքներէն մէկը։
1918–1920
Դարերու անպետականութենէ ետք կը հռչակուի անկախ հայկական հանրապետութիւն մը՝ կարճատեւ, բայց այսօրուան հանրապետութեան անմիջական նախորդը։