Խոր Վիրապ
Գործող վանք մը Արարատեան դաշտէն բարձրացող ցած բլուրի մը վրայ, կառուցուած այն վիրապին վրայ, ուր, ըստ աւանդութեան, բանտարկուած է Գրիգոր Լուսաւորիչ։ Բլուրը հին հայկական մայրաքաղաք Արտաշատի տեղն է։
Այս բաժինը կը ներկայացնէ Հայաստանի վայրերը այնպէս՝ ինչպէս արխիւին միւս բաժինները կը ներկայացնեն իրենց նիւթը. ինչ է տուեալ վայրը, երբ կառուցուած է, ինչ պատահած է հոն, եւ ինչո՛ւ ան մինչեւ այսօր կարեւոր է։ Գրուած է անոնց համար՝ որոնք կ՚ուզեն հասկնալ վայր մը, կեցած ըլլան անոր դիմաց թէ ոչ։
13 յօդուած առկայ է
Ընտրանի վայր

Գործող վանք մը Արարատեան դաշտէն բարձրացող ցած բլուրի մը վրայ, կառուցուած այն վիրապին վրայ, ուր, ըստ աւանդութեան, բանտարկուած է Գրիգոր Լուսաւորիչ։ Բլուրը հին հայկական մայրաքաղաք Արտաշատի տեղն է։
7 վայրկեան ընթերցում · Թարմացուած է 5 օգոստոսի, 2026 թ.
Բոլոր վայրերը
Բաժինը նոր է եւ կ՚աճի յօդուած առ յօդուած։ Իւրաքանչիւր նիւթ կը ներկայացնէ վայր մը եւ կը կապուի այն պատմութեան, գրողներուն ու երկերուն՝ որոնց կը պատկանի։
Գործող վանք մը Արարատեան դաշտէն բարձրացող ցած բլուրի մը վրայ, կառուցուած այն վիրապին վրայ, ուր, ըստ աւանդութեան, բանտարկուած է Գրիգոր Լուսաւորիչ։ Բլուրը հին հայկական մայրաքաղաք Արտաշատի տեղն է։
Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի գլխաւոր եկեղեցին եւ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի աթոռը։ Անոր աւանդութիւնը կը հասնի մինչեւ Հայաստանի քրիստոնէացումը, իսկ կանգուն շէնքը մեծ մասամբ՝ ոչ։
Ուրարտական միջնաբերդ մը Երեւանի հարաւ-արեւելքը, Արին բերդի բլուրին վրայ։ Զայն կառուցած է Արգիշտի Ա. թագաւորը, եւ անոր անունը կը յիշուի սեպագիր արձանագրութեան մը մէջ, զոր այսօրուան քաղաքը ընդունած է իբրեւ իր ծննդեան վկայականը։
Հին ձեռագիրներու ազգային պահոցը Երեւանի մէջ՝ միաժամանակ արխիւ, գիտահետազօտական հիմնարկ եւ թանգարան։ Հոն կը պահուի այն հաւաքածոն, որ դարերով կուտակուեցաւ վանքերու մէջ եւ քսաներորդ դարուն Երեւան բերուեցաւ։
Արեւելեան Հայաստանի մեծ բարձրլեռնային լիճը՝ փակ լեռնային աւազան մը, ուր բազմաթիւ գետեր կը թափին, իսկ դուրս կը հոսի միայն մէկը։ Քսաներորդ դարուն անոր ափագիծը գիտակցաբար տասնինը մեթրով իջեցուեցաւ, եւ անկէ ի վեր վէճ կը տարուի զայն ետ բարձրացնելու շուրջ։
Սիւնազարդ դասական շինութիւն մը Ազատի ձորին վրայ խոյացող հրուանդանին՝ իր տեսակին մէջ Հայաստանի միակ պահպանուածը։ Ան երկրաշարժէն փլաւ եւ քսաներորդ դարուն դարձեալ կանգնեցուեցաւ իր իսկ ինկած քարերով։
Միջնադարեան վանք մը Ազատի վերին հովիտի ձորին խորը՝ կէսը որմնաքարէ շարուած, կէսը ետեւի ժայռին մէջ փորուած։ Անունը կու գայ գեղարդէն, որ այլեւս հոն չի պահուիր։
Վանք մը Սիւնիքի մէջ՝ Որոտանի ձորէն վեր բարձրացող բազալտէ սարահարթին վրայ։ Ան եղաւ եպիսկոպոսանիստ, միջնադարեան Հայաստանի ամէնէն ծանօթ դպրոցին տունը եւ այն վայրը, ուր տասներորդ դարու քարէ սիւն մը տակաւին կ՚օրօրուի իր հիմքին վրայ։
Հիւսիս-արեւելեան Հայաստանի անտառապատ պահպանուող տարածքը. կաղնի, հաճարենի եւ բոխի՝ Աղստեւէն վեր բարձրացող լանջերուն։ Ազգային պարկ է 2002-էն, հիմնուած 1958-ի արգելոցին վրայ, եւ երկրին այն մասն է, որ ամէնէն քիչ կը նմանի լուսանկարներու Հայաստանին։
Հայաստանի երկրորդ քաղաքը՝ հիւսիս-արեւմուտքի Շիրակի դաշտին վրայ։ Բնակավայր մը, որ դարձաւ Ռուսական կայսրութեան զօրակայան-քաղաք Ալեքսանդրապոլ, ապա խորհրդային Լենինական, եւ որ մինչեւ այսօր կը պահէ երկրին ամենամեծ պահպանուած ԺԹ դարու քաղաքային հիւսուածքը։
Աւերակ միջնադարեան ամրոց՝ Արագածի հարաւային լանջին, երկու կիրճերու միջեւ ինկած հրուանդանի մը վրայ։ Կան քարէ դղեակ, պարիսպներ, բաղնիք ու խողովակներով ջրմուղ, նաեւ 1026 թուականի եկեղեցի մը, որ վայրին միակ ստոյգ թուագրուած շինութիւնն է։
Առողջարանային բնակավայր Վայոց ձորի բարձրաւանդակին։ Ան կառուցուեցաւ քսաներորդ դարուն Արփայի կիրճին ջերմային հանքային աղբիւրներուն շուրջ եւ կը կրէ տաք աղբիւր նշանակող սովորական հայերէն բառը։
Բագրատունեաց հիմնադրում մը Դեբեդի կիրճէն վեր, որ երեք դար շարունակ աճեցաւ։ Անոր շէնքերը ցոյց կու տան, թէ ինչի՛ կը ծառայէր վանքը։